Ochrona skarp Kopca i zabezpieczenie ustawionych krzyży
Na Kopcu Powstania Warszawskiego łączymy troskę o pamięć z ochroną przyrody i bezpieczeństwem. Krzyże ustawione poza projektem zabezpieczamy z szacunkiem, dbając o ustalone z Powstańcami formy upamiętnienia.
Krzyże nie były częścią projektu zmodernizowanego parku – symbole widoczne na zdjęciach zostały zamontowane bez wiedzy Zarządu Zieleni na obszarze cennym przyrodniczo. Część z nich przewróciła się wraz z topniejącym śniegiem, dlatego usunęliśmy je z tego miejsca i odpowiednio zabezpieczyliśmy.
W kwietniu 2025 roku, część krzyży ustawionych na Kopcu przed rewitalizacją terenu, tymczasowo ustawiliśmy na skarpie, tuż przed szczytem Kopca. Odbyło się to bez udziału mediów, z należytym szacunkiem. W wydarzeniu udział wzięła Magdalena Młochowska – Dyrektorka Koordynatorka ds. zielonej Warszawy, przedstawiciele Powstańców oraz przedstawiciele harcerzy.
Z szacunku dla historii tego miejsca oraz dla wypracowanych wspólnie z Powstańcami form upamiętnienia na Kopcu, które nie zakładały ustawiania krzyży, szukamy godnej lokalizacji dla wszystkich symboli ustawionych tu przed modernizacją. W tym celu współpracujemy z instytucjami miejskimi, które w ramach swojej działalności dbają o historię oraz zajmują się zabezpieczaniem i lokowaniem w odpowiednich miejscach symboli związanych z historią Warszawy.
Formy upamiętnienia wypracowane z Powstańcami
Na etapie planowania rewitalizacji, przy czynnym udziale Powstańców, wypracowano ostateczne formy upamiętnienia na Kopcu, zaprojektowane m.in. przez ppłk. Eugeniusza Ajewskiego ps. „Kotwa” – żołnierza podziemia AK, Powstańca i architekta. Przyjęte rozwiązania zakładały upamiętnienie Powstania Warszawskiego oraz gruzów ze zniszczonej Warszawy i nie przewidywały ustawiania krzyży na Kopcu. W opinii Powstańców zaangażowanych w rewitalizację krzyże upamiętniające poległych powinny znajdować się w miejscu pochówku lub kultu religijnego, a Kopiec historycznie nie jest ani nekropolią, ani miejscem kultu. Godnym miejscem pamięci jest Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli, gdzie w 177 mogiłach oraz w kurhanie spoczywają prochy ponad 104 tysięcy osób, w większości cywilów, a liczbę pochowanych tam żołnierzy szacuje się na 8–10 tysięcy; dlatego właśnie na tym cmentarzu wzniesiono sześciometrowy krzyż, do którego przylega około 4 tysięcy małych krzyży.
Bezpieczeństwo odwiedzających i ochrona przyrody na Kopcu
W trosce o bezpieczeństwo odwiedzających, jak również ze względu na ochronę infrastruktury terenu, na obszarze Kopca Powstania Warszawskiego rekomendujemy poruszanie się wyłącznie po wyznaczonych trasach pieszych. Skarpy zostały specjalnie umocnione oraz obsadzone roślinnością pełniącą funkcję stabilizującą grunt i zapobiegającą erozji. W wielu miejscach zastosowano również geokratkę, która wzmacnia podłoże i chroni je przed osuwaniem się.
Poruszanie się poza wyznaczonymi ciągami komunikacyjnymi prowadzi do niszczenia nasadzeń, uszkadzania zabezpieczeń technicznych oraz degradacji skarp. W efekcie może to powodować osłabienie konstrukcji nasypów, powstawanie niebezpiecznych osuwisk oraz pociągać za sobą konieczność kosztownych napraw.
